Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükteki 14. maddesine göre, kıdem tazminatına hak kazanılan hâllerde işçiye işe başladığı tarihten itibaren her geçen tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir; bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Kanun “her geçen tam yıl” üzerinden hesap öngördüğünden, bir yıldan kısa çalışmalarda kıdem tazminatı doğmaz.
- Son ücret: Hesap, işçinin son ücreti üzerinden yapılır.
- Giydirilmiş ücret: Çıplak ücrete ek olarak işçiye sağlanan para ve para ile ölçülebilen sözleşmeden ve kanundan doğan menfaatler (örneğin düzenli yemek, yol yardımı, düzenli prim) da hesaba katılır. Bu tutarları formdaki “düzenli ek ödemeler” alanına girebilirsiniz.
- Tavan: Bir yıllık hizmet için ödenecek kıdem tazminatı, en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez. Bu tavan her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellenir;
- Kesintiler: Kıdem tazminatı (tavan içinde kaldığı ölçüde) gelir vergisinden ve SGK priminden istisnadır; yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir.
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesine göre belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, durumu karşı tarafa önceden bildirmek zorundadır. Bildirim süreleri işçinin çalışma süresine göre şöyledir:
| Çalışma süresi | Bildirim (ihbar) süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 aydan 1,5 yıla kadar | 4 hafta |
| 1,5 yıldan 3 yıla kadar | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Bu süreler asgari olup sözleşmeyle artırılabilir. Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında ihbar tazminatı ödemek zorundadır. Uygulamada ihbar tazminatı da giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır; kıdem tazminatındaki tavan ihbar tazminatında uygulanmaz. İhbar tazminatı SGK priminden istisnadır, ancak gelir vergisi ve damga vergisine tabidir. Hesaplayıcı, ihbar tazminatının gelir vergisini çıkış yılının vergi dilimlerine göre hesaplar: Bordronuzdaki kümülatif gelir vergisi matrahını girerseniz tazminat bu matrahın üzerine eklenir; girmezseniz vergi en alt dilimden (%15) başlatılır. Yıl içinde biriken matrahınız yüksekse gerçek kesinti daha fazla olabilir.
Net ücretimi biliyorum, brütü bilmiyorum
Formda “Net” seçeneğini işaretlerseniz, girdiğiniz net tutar SGK ve işsizlik sigortası işçi payı, gelir vergisi, damga vergisi ve asgari ücret istisnası dikkate alınarak yaklaşık brüt tutara çevrilir. Gelir vergisi yıl içinde biriken matraha göre arttığından aynı net ücretin brüt karşılığı aydan aya değişebilir; hesap, ücretin yıl başından beri aynı olduğu varsayımıyla ve çıkış ayına göre yapılır. Bordronuzdaki brüt ücreti kullanmanız daha doğru sonuç verir.
Tazminata hak kazanmak
Bu araç yalnızca tutarı yaklaşık olarak hesaplar. Kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanılıp kazanılmadığı; iş sözleşmesinin kim tarafından ve hangi sebeple sona erdirildiğine (örneğin işverenin haklı bir sebep olmadan feshi, işçinin haklı sebeple feshi, emeklilik, askerlik, evlilik gibi), bildirim sürelerine uyulup uyulmadığına ve somut olayın özelliklerine bağlıdır. İşçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.
Hangi durumlarda kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanıldığı, istifa eden işçinin kıdem alıp alamayacağı ve tazminat ödenmezse neler yapılabileceği hakkında ayrıntılı bilgi için Kıdem ve ihbar tazminatı: Kimler alır, nasıl hesaplanır? başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.
İlgili mevzuat: 1475 sayılı İş Kanunu m.14 · 4857 sayılı İş Kanunu m.17 · 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.23/18, m.25/7, m.103 · 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu · 5510 sayılı Kanun m.80, m.81, m.82 · 4447 sayılı Kanun m.49
Kıdem tazminatı tavanı: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı genelgeleri.