- Kıdem tazminatı, aynı işverende en az bir yıl çalışmış işçiye, iş sözleşmesi kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona erdiğinde ödenir. Her çalışılan yıl için 30 günlük ücret tutarındadır.
- Kendi isteğiyle, haklı bir sebep olmadan istifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz. Ancak maaşın ödenmemesi gibi haklı bir sebeple ayrılan işçi alabilir.
- İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini önceden haber vermeden sona erdiren tarafın ödediği tazminattır. Önceden haber verme süresi, çalışma süresine göre 2 ile 8 hafta arasındadır.
- Her iki tazminat için de zamanaşımı süresi beş yıldır. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracımızla hemen hesaplama yapabilirsiniz. Brüt veya net ücretinizi girerek tazminatınızın yaklaşık tutarını görebilirsiniz.
Kıdem tazminatı nedir?
Kıdem tazminatı, işçinin bir işyerinde geçirdiği çalışma süresinin karşılığı olarak, iş sözleşmesi sona erdiğinde işverenin ödediği toplu bir paradır. Kanun, her çalışılan tam yıl için 30 günlük ücret tutarında kıdem tazminatı ödenmesini öngörür; bir yıldan artan aylar ve günler için de aynı oranda ödeme yapılır.
Kanun kıdem tazminatını “her geçen tam yıl için” öngördüğünden, aynı işverende en az bir yıl çalışmış olmanız gerekir. Aynı işverenin farklı işyerlerinde çalıştığınız ya da işten ayrılıp aynı işverenin yanında yeniden işe başladığınız süreler birleştirilerek hesaba katılır; ancak daha önce kıdem tazminatı ödenmiş süreler yeniden hesaba katılmaz.
Kimler kıdem tazminatı alabilir?
Kıdem tazminatı her işten ayrılışta ödenmez. Kanunda sayılan şu durumlardan biriyle iş sözleşmesi sona ererse kıdem tazminatına hak kazanılır:
- İşveren sizi işten çıkarırsa. Çıkarılma sebebi işyerinin kapanması, küçülme, ekonomik sıkıntı ya da performans gibi bir sebep olsa da kıdem tazminatı ödenir. Kıdem tazminatı yalnızca işveren sizi ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir davranışınız sebebiyle çıkarırsa ödenmez (aşağıda örnekleri var).
- Haklı bir sebeple siz işten ayrılırsanız. Örneğin maaşınız ödenmiyor ya da eksik ödeniyorsa, işveren size hakaret ediyor veya taciz söz konusuysa, işiniz sağlığınız için tehlikeliyse.
- Askerlik sebebiyle işten ayrılırsanız.
- Emeklilik (yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak) için işten ayrılırsanız.
- Emeklilik için yaş dışındaki şartları (sigortalılık süresi ve prim gün sayısı) tamamlayıp kendi isteğinizle ayrılırsanız. Uygulamada bu durum, SGK’dan alınan ve bu şartların tamamlandığını gösteren yazıyla belgelenir.
- Kadın işçi, evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılırsa.
- İşçinin ölümü hâlinde; bu durumda kıdem tazminatı mirasçılarına ödenir.
İşveren hangi durumlarda kıdem ödemeden işten çıkarabilir?
Kanun, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bazı davranışlarını sayar. İşveren sözleşmeyi bu sebeplerden biriyle feshederse kıdem tazminatı ödenmez. Başlıca örnekler:
- İzin almadan veya haklı bir sebep olmadan art arda iki iş günü, bir ay içinde iki kez tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe gelmemek,
- Hırsızlık, işverenin güvenini kötüye kullanma, meslek sırlarını açığa vurma gibi doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışlar,
- İşverene veya başka bir işçiye sataşma, cinsel taciz, işyerine sarhoş ya da uyuşturucu madde almış olarak gelme,
- Yapması gereken görevleri, hatırlatılmasına rağmen yapmamakta ısrar etme,
- İşe girerken sahip olmadığı nitelikleri varmış gibi göstererek işvereni yanıltma.
İşveren bu sebeplerden birini ileri sürse bile, sebebin gerçekten var olduğunu ispat yükü işverendedir. Uyuşmazlık hâlinde sebebin gerçek olup olmadığı arabuluculukta veya mahkemede değerlendirilir.
İstifa edersem kıdem tazminatı alır mıyım?
Bu, en sık sorulan sorudur. Cevap, neden ayrıldığınıza bağlıdır:
- Haklı bir sebep olmadan kendi isteğinizle istifa ederseniz, yukarıda sayılan özel durumlardan biri (askerlik, emeklilik şartlarını tamamlama, evlilik gibi) yoksa kıdem tazminatı alamazsınız.
- Haklı bir sebeple ayrılırsanız kıdem tazminatı alabilirsiniz. Kanunda sayılan başlıca haklı sebepler şunlardır: ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi, çalışma şartlarının uygulanmaması, işverenin işçiye veya ailesine hakaret etmesi, sataşması ya da cinsel tacizde bulunması, işyerinde başkasının tacizine karşı işverene bildirildiği hâlde önlem alınmaması, işin sağlık için tehlikeli olması.
Haklı sebeple ayrılmak istiyorsanız, ayrılma sebebinizi işverene yazılı olarak ve açıkça bildirmeniz ileride ispat açısından önemlidir. Yalnızca “istifa ediyorum” yazan bir dilekçe, haklı sebeple ayrıldığınızı göstermekte yetersiz kalabilir.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
- Son ücret esas alınır. İşten ayrıldığınız tarihteki brüt ücretiniz hesaba temel olur.
- Düzenli ödemeler de eklenir. Çıplak ücrete ek olarak düzenli verilen yemek, yol yardımı, düzenli prim gibi para veya parayla ölçülebilen menfaatler de hesaba katılır. Buna uygulamada “giydirilmiş ücret” denir.
- Tavan vardır. Bir yıl için ödenecek kıdem tazminatı, devlet memurlarına ödenen en yüksek emeklilik ikramiyesini geçemez. Bu tavan her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellenir; 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde yıllık tavan 73.729,87 TL’dir. Ücretiniz tavanın üzerindeyse hesap tavan üzerinden yapılır.
- Kesinti olarak yalnızca damga vergisi kesilir (binde 7,59). Kıdem tazminatından gelir vergisi ve SGK primi kesilmez.
Örnek: Aylık brüt ücreti 45.000 TL olan ve aynı işverende 6 yıl 7 ay çalışan bir işçi Eylül 2026’da haklı bir sebeple işten ayrılsın. Ücreti tavanın altında olduğundan kıdem tazminatı:
45.000 × 6 yıl = 270.000 TL + 45.000 ÷ 12 × 7 ay = 26.250 TL → 296.250 TL brüt
Damga vergisi (binde 7,59): 2.248,54 TL → Net: 294.001,46 TL
İhbar tazminatı nedir?
Süresi belirli olmayan (belirsiz süreli) bir iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen taraf, bunu karşı tarafa önceden bildirmek zorundadır. Bu bildirim sürelerine uymadan sözleşmeyi sona erdiren taraf, bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder. Bildirim süreleri, işçinin o işyerindeki çalışma süresine göre değişir:
| Çalışma süresi | Önceden bildirim süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 aydan 1,5 yıla kadar | 4 hafta |
| 1,5 yıldan 3 yıla kadar | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Bu süreler en az sürelerdir; iş sözleşmesiyle uzatılabilir. Bilmeniz gereken diğer noktalar:
- İhbar tazminatı iki taraf için de geçerlidir. İşveren sizi önceden haber vermeden çıkarırsa size öder; siz haklı bir sebep olmadan ve önceden haber vermeden işi bırakırsanız işverene siz ödersiniz.
- İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen sona erdirebilir.
- Bildirim süresi boyunca işveren, yeni iş aramanız için size iş saatleri içinde ve ücretten kesmeden günde en az iki saat iş arama izni vermek zorundadır. İsterseniz bu saatleri birleştirip toplu kullanabilirsiniz.
- Belirli süreli iş sözleşmelerinde (örneğin bir projenin süresiyle sınırlı sözleşmelerde) süre bitince sözleşme kendiliğinden sona erdiği için ihbar tazminatı söz konusu olmaz.
- İhbar tazminatından gelir vergisi ve damga vergisi kesilir, SGK primi kesilmez. İhbar tazminatında kıdemdeki gibi bir tavan yoktur.
Örnek: Yukarıdaki işçi (aylık brüt 45.000 TL, 6 yıl 7 ay) önceden bildirim yapılmadan işten çıkarılırsa, çalışma süresi 3 yıldan fazla olduğu için 8 haftalık ihbar tazminatına hak kazanır:
45.000 ÷ 30 × 56 gün = 84.000 TL brüt. Gelir vergisi en alt dilimden (%15) hesaplanırsa 12.600 TL, damga vergisi 637,56 TL kesilir; net yaklaşık 70.762,44 TL olur. Yıl içinde biriken vergi matrahınız yüksekse gelir vergisi daha fazla olabilir.
Tazminatım ödenmezse ne yapabilirim?
- Önce arabulucuya başvurmanız gerekir. İşçilik alacakları ve tazminatları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (dava şartı arabuluculuk). Başvuru, adliyelerdeki arabuluculuk bürolarına yapılır; arabuluculuk sürecinin ilk toplantısı hakkında bilgi için ilk toplantıya katılmazsam ne olur? yazımıza bakabilirsiniz.
- Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılabilir.
- Zamanaşımı beş yıldır. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren beş yıl içinde talep edilmelidir.
- Gecikme faizi: Kıdem tazminatı zamanında ödenmezse, mahkeme gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder.
Sık sorulan sorular
Bir yıldan az çalıştım, kıdem tazminatı alabilir miyim?
Hayır. Kıdem tazminatı için aynı işverende en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Ancak ihbar tazminatı için bir yıl şartı yoktur; altı aydan az çalışan işçi için bile iki haftalık bildirim süresi uygulanır.
İşveren “istifa dilekçesi” imzalatmak isterse ne yapmalıyım?
İşten çıkarılmanıza rağmen size istifa dilekçesi imzalatılması, ileride kıdem ve ihbar tazminatı talebinizi zorlaştırabilir. İmzalamadan önce belgenin içeriğini dikkatle okumanız ve gerekirse hukuki destek almanız önerilir.
Kıdem tazminatı ile ihbar tazminatını birlikte alabilir miyim?
Evet. Örneğin işveren sizi haklı bir sebep olmadan ve önceden bildirim yapmadan işten çıkarırsa, hem kıdem hem ihbar tazminatına hak kazanırsınız. Kendi isteğinizle ayrıldığınız bazı durumlarda ise (örneğin emeklilik şartlarını tamamlayarak) kıdem tazminatı alırsınız, ancak ihbar tazminatı söz konusu olmaz.
Ne kadar tazminat alacağınızı merak ediyorsanız: Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracımızla güncel tavan ve vergi dilimlerine göre yaklaşık tutarı hesaplayabilirsiniz.
İlgili mevzuat: 1475 sayılı İş Kanunu m.14 · 4857 sayılı İş Kanunu m.17, m.24, m.25, m.27, Ek m.3 · 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 · 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.25, m.61, m.103 · 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu · 5510 sayılı Kanun m.80
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Tazminata hak kazanılıp kazanılmadığı somut olayın özelliklerine göre değişir; mevzuat ve yargı içtihatları da değişebileceğinden, somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.