Hukuk Rehberi · Hesaplama Aracı

Fazla mesai ücreti hesaplama

Çalışma saatlerinize göre fazla mesai (fazla çalışma) ve hafta tatili ücretinin yaklaşık tutarını hafta hafta hesaplayın. Haftalık 45 saat, günlük 11 saat ve gece çalışmasında 7,5 saat sınırı, mola süreleri ve resmî tatiller hesaba katılır; sonuç brüt ve net olarak gösterilir.

Hesaplamak istediğiniz kalemleri işaretleyin, bilgilerinizi girin ve “Hesapla”ya basın.

Fazla mesai (fazla çalışma) ücreti nasıl hesaplanır?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesine göre haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır. Fazla çalışılan her saat için saat ücretinin %50 fazlası ödenir. Fazla çalışma için işçinin onayı gerekir ve yılda 270 saati geçemez.

  • Saat ücreti: Aylık brüt ücretin 225’e (30 gün × 7,5 saat) bölünmesiyle bulunur. Hesapta çıplak ücret kullanılır; yemek, yol, prim gibi ek ödemeler katılmaz.
  • Mola: Ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmaz. Kanundaki en kısa süreler: 4 saate kadar işlerde 15 dakika, 4 saatten 7,5 saate kadar işlerde yarım saat, 7,5 saatten uzun işlerde 1 saat. Yargıtay uygulamasında 11 saati aşan işlerde en az 1,5 saat mola düşülür. Daha uzun mola veriliyorsa formda onu girin.
  • Gece çalışması: 20.00–06.00 arası gece dönemidir. Çalışma sürenizin yarısından çoğu bu döneme düşüyorsa o günkü çalışmanın tamamı gece çalışması sayılır. Gece çalışması günde 7,5 saati geçemez; haftalık 45 saat dolmasa bile, moladan sonra 7,5 saati aşan süreler fazla çalışmadır. Turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol arama işlerinde işçinin yazılı onayıyla daha uzun gece çalışması yaptırılabilir.
  • Haftalık hesap: Araç, girdiğiniz düzene göre her haftanın ilk 6 iş günündeki net çalışmayı toplar ve 45 saati aşan kısmı fazla çalışma sayar. Haftalık 45 saat dolmasa bile, günlük 11 saati (gece çalışmasında 7,5 saati) aşan çalışmalar da fazla çalışmadır; araç her hafta için bunlardan işçi lehine olanı esas alır. 24 saat nöbet gibi düzenlerde bir günde fiilen en fazla 14 saat çalışılabileceği kabul edilir. Resmî tatil günleri o haftanın süresinden düşülür; yıllık izin ve hastalık izni girerseniz o haftalar da orantılı olarak çıkarılır.
  • Geçmiş yılların ücreti: Her haftanın ücreti o tarihte alınan ücrete göre hesaplanır. Geçmiş ücretler bilinmiyorsa Yargıtay, son ücretin asgari ücrete oranını geçmiş dönemlere uygular; araç da son çıplak ücretinizin asgari ücretin kaç katı olduğunu bulup her haftayı o tarihteki brüt asgari ücrete göre hesaplar.
  • “Fazla çalışma ücrete dahildir” hükmü: Sözleşmenizde böyle bir hüküm varsa yılda 270 saate kadar olan fazla çalışma ücretinize dahil sayılır; araç bunu haftada yaklaşık 5,2 saat olarak düşer.
  • İspat: Fazla çalışmayı işçi ispatlar. İmzaladığınız bordro, sahteliği ispatlanmadıkça kesin delildir; bordroda fazla çalışma ödemesi görünüyorsa o tutarın ödendiği kabul edilir ve bu dönemlerde daha fazla çalışma kural olarak yazılı delille ispatlanmalıdır. Bordroyu itiraz kaydı düşerek imzaladıysanız her türlü delille ispat edebilirsiniz. Puantaj, giriş-çıkış kaydı gibi yazılı deliller yoksa tanık beyanlarıyla sonuca gidilir; bu durumda mahkemeler genellikle hesaplanan tutarda takdiri (hakkaniyet) indirimi yapar, uygulamada bu oran çoğunlukla %30’dur. Yazılı delille ispatta bu indirim yapılmaz. Araç indirimli tutarı da ayrıca gösterir.
  • Farklı durumlar: Çalışma saatlerini kendisi belirleyen üst düzey yöneticiler kural olarak ayrıca fazla çalışma ücreti isteyemez; kısmi süreli çalışanlara fazla çalışma yaptırılamaz. Denkleştirme uygulanan işyerleri, gündüz ve gece postalarının dönüşümlü olduğu vardiya düzenleri ve turizm konaklama tesislerindeki özel kurallar araçta hesaplanmaz.

Hafta tatili ücreti nasıl hesaplanır?

İş Kanunu’nun 46. maddesine göre işçiye yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme (hafta tatili) verilir. Hafta tatilinde çalışmanın karşılığı kanunda açıkça yazmaz; Yargıtay bu çalışmayı fazla çalışma sayar ve çalışılan her hafta tatili günü için 1,5 günlük ücret ödenmesi gerektiğini kabul eder. Aylık ücretlinin maaşı o günün olağan ücretini zaten kapsadığından alacak, günlük ücretin 1,5 katıdır.

Hafta tatili gününde 7,5 saati aşan çalışma, o haftanın fazla çalışmasına eklenir. Bu yüzden haftada 7 gün çalışan işçide fazla çalışma 6 gün üzerinden, 7. gün ise hafta tatili ücreti olarak ayrıca hesaplanır.

Fazla çalışma ve hafta tatili ücreti de ücret alacağıdır: 5 yıllık zamanaşımına tabidir ve her ayın alacağı ayrı ayrı zamanaşımına uğrar. Bu yüzden araç çıkıştan geriye en fazla 5 yılı hesaplar. Zamanaşımı arabuluculuk bürosuna başvuruyla durur; çıkıştan sonra başvurmadan geçen süre kadar en eski dönem zamanaşımına uğramış olabilir.

Vergi ve prim kesintisi

Fazla çalışma ve hafta tatili ücretinden SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir. Gelir vergisi, çıkış yılında maaşınızdan biriken matrahın üzerine eklendiği için çoğu zaman maaşınızdan daha yüksek bir dilimden hesaplanır. Bordronuzdaki kümülatif gelir vergisi matrahını girerseniz hesap bu tutar üzerinden yapılır; girmezseniz araç, ücretinizin yıl başından çıkış ayına kadar aynı olduğunu varsayarak tahmin eder.

Diğer işçilik alacakları

Formdaki kalemleri işaretleyerek kıdem ve ihbar tazminatını, kullanılmamış yıllık izin ücretini ve ulusal bayram ve genel tatil (UBGT) ücretini de aynı anda hesaplayabilirsiniz. Bu kalemlerin nasıl hesaplandığı için kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama, yıllık izin ücreti hesaplama ve UBGT ücreti hesaplama sayfalarına bakabilirsiniz. İşçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3).

İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu m.41, m.46, m.63, m.68, m.69 · Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği m.7 · Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.7 · 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.147 · 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 · 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.103 · 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu · 5510 sayılı Kanun m.80, m.81, m.82 · 4447 sayılı Kanun m.49
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 05.02.2019, E.2015/28639, K.2019/2690 (hafta tatili, fazla çalışmanın 6 gün üzerinden hesabı) · Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 23.06.2009, E.2007/40862, K.2009/17766 ve 27.06.2022, E.2022/7300, K.2022/8346 (gece çalışmasında 7,5 saat, haftalık 45 saat aşılmasa da) · Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 20.03.2018, E.2016/15216, K.2018/5738 ve 07.05.2019, E.2016/1228, K.2019/10113 (7,5 saati aşan gece çalışması %150 zamlı ücretle) · Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 07.12.2020, E.2016/25619, K.2020/17587 ve 10.06.2020, E.2017/16686, K.2020/5323 (çoğunluğu gece olan çalışmanın tamamı gece çalışmasıdır; her hafta için lehe olan fazla çalışma süresi; yazılı delille ispatta indirim yapılmaz) · Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 11.04.2016, E.2015/464, K.2016/8811 (imzalı bordro, itiraz kaydı) · Sakarya BAM 11. Hukuk Dairesi 18.11.2020, E.2020/166, K.2020/390 (11 saati aşan işlerde 1,5 saat ara dinlenmesi) · Ankara BAM 7. Hukuk Dairesi 09.06.2020, E.2018/3680, K.2020/1196 (günlük 11 saat, 14 saat sınırı, tanık beyanında %30 indirim) · Samsun BAM 7. Hukuk Dairesi 28.10.2020, E.2019/1438, K.2020/1828 (haftalık hesap, imzalı bordro) · Ankara BAM 5. Hukuk Dairesi 14.09.2018, E.2017/3500, K.2018/1911 (kademeli ara dinlenmesi)
Asgari ücret: Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararları. Dini bayram tarihleri: Diyanet İşleri Başkanlığı.

Önemli uyarı ve sorumluluk reddi

  1. Bu hesaplama aracı ve sayfadaki bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık, görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Aracın kullanılması, Turgut Hukuk Bürosu ile kullanıcı arasında avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz.
  2. Araç, girilen bilgilere göre yaklaşık bir hesap yapar; tazminata veya alacağa hak kazanılıp kazanılmadığını değerlendirmez. Kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanılması; iş sözleşmesinin kim tarafından ve hangi sebeple sona erdirildiğine, bildirim sürelerine uyulup uyulmadığına ve somut olayın diğer özelliklerine bağlıdır. Fazla çalışma, hafta tatili ve tatil günü çalışmalarının varlığı, yıllık iznin kullanılıp kullanılmadığı ve bunların karşılığının ödenip ödenmediği ise somut olayda ispat edilmesi gereken hususlardır.
  3. Sonuç; giydirilmiş ücrete dahil edilecek ödemelerin belirlenmesi, hizmet süresinin hesaplanması (önceki işyerleri, ara verilen dönemler vb.), geçmiş dönem ücretlerinin ve çalışma düzeninin belirlenmesi, ispat durumu ve mahkemelerin takdiri indirimleri, zamanaşımı, toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmesi hükümleri, yargı kararları ve diğer durumlar nedeniyle değişebilir. Gerçek tutar ancak somut belgeler üzerinden yapılacak hesapla belirlenebilir.
  4. Kıdem tazminatı tavanı, vergi oranları, asgari ücret tutarları ve dini bayram tarihleri resmî kaynaklardan alınarak sayfaya elle işlenmektedir; işlenmesinde gecikme, eksiklik veya hata olabilir. Esas alınacak veri, ilgili resmî kaynağın açıkladığı veridir. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir; bu sayfa her değişiklikten hemen sonra güncellenmeyebilir.
  5. Hesaplama sonuçlarına dayanılarak yapılan işlemler ve verilen kararlar kullanıcının sorumluluğundadır. Turgut Hukuk Bürosu, kanunen izin verilen ölçüde, bu aracın kullanılmasından ya da sonuçlardaki hata, eksiklik veya gecikmeden doğabilecek doğrudan veya dolaylı zararlardan sorumlu tutulamaz.
  6. Girdiğiniz bilgiler yalnızca tarayıcınızda işlenir; hiçbir yere gönderilmez ve saklanmaz.

İşçilik alacaklarına ilişkin bir uyuşmazlıkta somut durumunuzun bir avukat tarafından değerlendirilmesi önerilir.