Arabuluculuk ücreti nasıl belirlenir?
Arabulucuya ödenecek ücret, Adalet Bakanlığının her yıl Resmî Gazete’de yayımladığı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenir. Hesapta, arabuluculuk faaliyetinin sona erdiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır. Tarifedeki ücretler asgari ücretlerdir: Taraflarla arabulucu arasında geçerli bir ücret sözleşmesi varsa ücret buna göre belirlenir, ancak tarifenin altında kalamaz.
Tarifede iki ayrı hesap yöntemi vardır:
- Saat ücreti (Tarifenin Birinci Kısmı): Taraflar anlaşamazsa ya da anlaşılan konu parayla ölçülemiyorsa ücret, görüşme süresine göre saat ücreti üzerinden hesaplanır. Saat ücreti uyuşmazlığın türüne ve taraf sayısına göre değişir. İki kişinin taraf olduğu uyuşmazlıklarda tarifedeki tutar taraf başınadır; yani bir saatlik ücret bu tutarın iki katıdır. Üç ve daha fazla kişinin taraf olduğu uyuşmazlıklarda tutar, taraf sayısı gözetilmeksizin toplam saat ücretidir.
- Anlaşılan tutara göre ücret (Tarifenin İkinci Kısmı): Taraflar para veya parayla ölçülebilen bir konuda anlaşırsa ücret, üzerinde anlaşılan miktar dilimlere ayrılarak ve her dilime kendi oranı uygulanarak hesaplanır. Tutar büyüdükçe üst dilimlere uygulanan oran düşer.
Aşağıdaki tablolar hesaplama aracında seçtiğiniz yılın tarifesini gösterir; yıl değiştirildiğinde tablolar da değişir.
– bir saatlik ücretler
| Uyuşmazlık türü | 2 kişi (taraf başına) | 3–5 kişi | 6–10 kişi | 11 kişi ve üzeri |
|---|
Bu tarifede kira, komşu hakkı, kat mülkiyeti ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıkları için ayrı satır yoktur; bu uyuşmazlıklarda “diğer tür uyuşmazlıklar” için belirlenen ücret uygulanır.
– anlaşılan tutara göre oranlar
| Üzerinde anlaşılan miktarın | Bir arabulucu | Birden fazla arabulucu |
|---|
Örneğin tek arabulucunun görev yaptığı bir uyuşmazlıkta 1.000.000 TL üzerinde anlaşılırsa ücret, ilk 600.000 TL için %6 (36.000 TL) ve kalan 400.000 TL için %5 (20.000 TL) olmak üzere 56.000 TL’dir (2026 tarifesi).
Anlaşma hâlinde en az ücret
Dava şartı arabuluculukta ayrıca, anlaşma hâlindeki ücret tarifenin Birinci Kısmına göre iki saatlik ücret tutarından az olamaz.
İşe iade talebiyle yapılan görüşmelerde taraflar anlaşırsa ücrete esas tutar; işçi işe başlatılmazsa ödenecek tazminat ile çalıştırılmadığı süre için ödenecek ücret ve diğer hakların toplamıdır.
Kira uyuşmazlıklarında tahliye ve kira tespiti
Anlaşma sağlanırsa ücret, tahliye talepli uyuşmazlıklarda bir yıllık kira bedelinin yarısı, kira tespiti uyuşmazlıklarında ise tespit edilen kira bedeli farkının bir yıllık tutarı üzerinden, tarifenin İkinci Kısmına göre hesaplanır. Bu özel hesap 2024 tarifesiyle getirilmiştir; daha önceki tarifelerde ücret genel kurallara göre belirlenir.
Örnek (2026 tarifesi, tek arabulucu): Aylık kirası 30.000 TL olan bir konutun tahliyesinde anlaşılırsa ücrete esas tutar 30.000 × 12 ÷ 2 = 180.000 TL’dir; bunun %6’sı olan ücret 10.800 TL eder. Aylık 20.000 TL olan kiranın 28.000 TL olarak belirlenmesinde anlaşılırsa esas tutar 8.000 × 12 = 96.000 TL’dir; bunun %6’sı 5.760 TL olup en az ücretin altında kaldığından ücret 9.000 TL olur.
Seri uyuşmazlıklar
Örneğin aynı işverene karşı bir ay içinde başvuran 20 işçinin her biriyle anlaşma sağlanırsa her dosya için bu ücret ayrı ayrı doğar.
Arabuluculuk ücretini kim öder?
- Dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa: Taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda anlaşılamaması hâllerinde iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. Görüşmeler iki saati aşarsa, iki saati aşan kısım aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak karşılanır. Bakanlıkça ödenen ve taraflarca karşılanan ücret, sonradan açılacak davada yargılama giderlerinden sayılır.
- Dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanırsa: Ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak karşılanır.
- Tüketici uyuşmazlıklarında: Dava şartı arabuluculukta tüketicinin ödemesi gereken ücret, anlaşma sağlansın veya sağlanmasın, tarifenin Birinci Kısmına göre iki saatlik ücret tutarını geçmemek üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Sonradan açılan dava tüketici lehine sonuçlanırsa bu ücret davalıdan tahsil edilir.
- İhtiyari arabuluculukta: Ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir. Arabulucu, süreç başlamadan önce arabuluculuk teklifinde bulunan taraftan ücret ve masraf isteyebilir; alınan ücret süreç sonunda arabuluculuk ücretinden düşülür, süreç hiç başlamazsa iade edilmez. Dava şartı arabuluculukta ise arabulucu taraflardan masraf isteyemez.
- Birden fazla arabulucu görev yaparsa: Saat ücreti üzerinden belirlenen ücret her bir arabulucuya ayrı ayrı ödenir. Anlaşılan tutara göre belirlenen ücrette ise tarifedeki daha yüksek oran uygulanır ve ücret arabulucular arasında eşit olarak bölünür.
Ücret ödenmeyen ve ayrıca ücret doğan durumlar
- Dava şartı arabuluculuk süreci sehven kayıt, mükerrer kayıt veya uyuşmazlığın arabuluculuğa elverişli olmaması nedeniyle sona erdirilirse arabulucuya ücret ödenmez.
- İhtiyari arabuluculuk devam ederken uyuşmazlık konusuz kalma, feragat, kabul veya sulh gibi arabuluculuk dışındaki yollarla giderilirse arabulucu ücretin tamamına hak kazanır.
- Süreç sırasında yeni uyuşmazlık konuları ortaya çıkarsa her biri için ayrı ücret doğar. Ancak dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa bu kural uygulanmaz.
Dava şartı arabuluculukta ilk toplantıya katılmamanın sonuçları için Dava şartı arabuluculukta ilk toplantıya katılmazsam ne olur? başlıklı yazımıza, arabuluculuk süreci hakkında genel bilgi için Arabuluculuk sayfamıza bakabilirsiniz.
İlgili mevzuat: ve eki · 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A(12), (13) · 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3(13), (14) · 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.73/A(3), (4)